Tng niem c TGM Nguyen Kim ien
V GM a trc dien chong lai che o cong san tai Viet Nam

(LTS: Nhan dp ky niem 10 nam ngay c TGM Philipphe Nguyen Kim ien qua i, 8/6/1988 en 8/6/1998...chung toi xin gii thieu vi quy v oc gia bai viet cua Hoa Ai, mot chng nhan a tng song gan gui vi c Cha va a co mat tai Nha Th Chanh Toa Phu Cam hom tang le cua Ngai...)

Cach nay 10 nam, vao ngay 8 thang 6, 1988, c Cha Philipphe Nguyen Kim ien, Tong Giam Muc Giao Phan Hue qua i, a lam niem xuc ong sau xa lam thon thc hang trieu con tim cua nhng ngi Viet Nam trong va ngoai nc, Cong Giao cung nh khong Cong Giao.

That vay, d luan bang hoang sng sot trc cai tin au n va ot ngot nay, nhng ngi ngoai Cong Giao tiec thng mot v Giam Muc Cong Giao co tinh than oan ket, ton trong va gan gui vi cac ton giao ban. Nhng ngi Viet Nam yeu chuong cong ly va au tranh cho nhan quyen luyen tiec mot chien s can trng qua cam a trc dien ng au vi chnh quyen Cong San e oi hoi nhan quyen va t do tn ngng cho ong bao Viet Nam.

c Tong Giam Muc Nguyen Kim ien sinh tai Gia nh, ngay 13 thang 3 nam 1921 trong mot gia nh ngoan ao. Vao Tieu Chung Vien Sai Gon nam 1933. Vao ai Chung Vien Sai Gon nam 1940. Thu phong linh muc ngay 21 thang 9 nam 1947 va c c lam giao s Tieu Chung Vien Sai Gon. Nam 1955 Ngai gia nhap Dong Tieu e Chua Gie Su (Charles de Faucault). Ngay 24 thang 01, 1960, c Toa Thanh ch nh lam Giam Muc Can Th va thu phong Giam Muc ngay 22 thang 01, 1961. Sau cuoc chnh bien ngay 1 thang 11, 1963 che o e I Cong Hoa sup o, c Tong Giam Muc Ngo nh Thuc ang Roma, Ngai c Toa Thanh c nhiem Giam Quan Giao Phan Hue ngay 21 thang 01, 1964 va en ngay 26 thang 01, 1964 Ngai chnh thc la Tong Giam Muc Hue. T nam 1983 Ngai b benh tim va huyet ap nang, thang 5, 1988 phai vao Sai Gon cha benh va a qua i tai benh vien Ch Ray ngay 8 thang 6, 1988.

c Cha Nguyen Kim ien c nhieu ngi knh phuc men mo v i song thanh thien khiem ton, cot cach uy nghi lam liet va dien mao ep e sieu pham cung vi nhng bai thuyet giang nhe nhang em ai ma van hung bien va ay sc thuyet phuc. Ngi viet a tng chng kien nhieu anh em ngoai Cong Giao thng en d nhng buoi le ln do Ngai chu s va thuyet giang e chiem ngng dung nhan va c nghe nhng li giang day du dang hap dan t moi mieng duyen dang cua Ngainoi ra. Khi con la linh muc, Ngai van thng c mi giang tnh tam cho cac linh muc khap cac giao phan, va nh mot tieu e hen mon cua Chua Gie Su, du la Linh muc, Ngai van thng gan gui ong bao lao ong ngheo kho va a hanh nghe ap xch lo trong vung Sai Gon- Gia nh. Khi c Toa Thanh chon lam Giam Muc Can Th, mot nha bao a phong van Ngai "co bang cap g ma c lam Giam Muc ?" Ngai a vui ve tra li "Toi co bang xch lo ap".

Sau nam 1975, Ngai c nhieu ngi nghe danh biet tieng vi thai o cng ran chong oi kch liet chnh quyen Cong San Viet Nam. Ngai la Giam Muc duy nhat tai Viet Nam a phat "treo chen" mot linh muc trong giao phan v a hoat ong tch cc cho che o Cong San. Do ng loi chong oi nay cua Ngai, tng quan gia gii cam quyen Cong San vi linh muc, tu s va giao dan giao phan Hue rat cang thang. ac biet Cong San Viet Nam a ap dung nhieu bien phap tra ua manh me nh:

  • Cho cong an thng xuyen canh chng theo doi cac loi ra vao cua Toa Tong Giam Muc Hue cung nh theo doi noi dung cac bai giang cua Ngai trong thanh le.

  • Khong cho Ngai tham d cac phien hop cua Hoi ong Giam muc Viet Nam.

  • Khong cho Ngai i Roma trieu yet c Giao Hoang va vieng mo hai thanh Phero va Phaolo cung nh tham d cac hoi ngh cua Toa Thanh..

  • Tuy la Giam Muc giao phan Hue gom thanh pho Hue, va hai tnh Tha Thien, Quang Tr, Ngai b cam, khong cho i ra khoi pham vi thanh pho Hue ma khong co phep.

  • Bat b giam cam cac linh muc cong s than tn cua Ngai hoac ch nh c tru oi vi nhng linh muc "nguy hiem" cho che o.

  • Gay kho khan toi a trong viec thuyen chuyen nhiem s cua cac linh muc quan x cung nh hoat ong muc vu cua cac Ngai.

  • Cac c s cua giao phan Hue, khong b "nha nc quan ly" nh Toa Giam Muc, ai Chung Vien, Nha Chung, cac Dong tu v.v....eu a tng b phong toa va luc soat.

  • ai Chung Vien b kiem soat gat gao, ngan tr toi a moi hoat ong, va khong cho cac thay c thu phong linh muc. ai chung sinh b cong an goi "lam viec" (tc la hach hoi, chat van, nat no, bat lam kiem iem v.v...), lam kho de, hoac b truc xuat, cho en nam 1992 ch con lai 11 thay, du a hoc het chng trnh t lau, van khong c chnh quyen Cong San cho chu chc Linh muc.

c Cha Nguyen Kim ien con b trieu tap (ch khong phai mi) en "lam viec" nhieu lan tai S Cong An, Uy Ban Nhan Dan, hoac vien kiem sat Nhan dan tnh Bnh Tr Thien (va sau nay la tnh Tha Thien Hue). Moi lan nh vay co khi keo dai nhieu ngay, nhieu tuan, nhieu thang, moi ngay t sang en chieu (buoi tra c ve an cm tra roi tr lai). Muc ch cua ho la khung bo tinh than, lam cho con ngi met moi, khiep nhc va khuat phuc. Lan "lam viec" sau cung tai vien kiem sat Nhan Dan tnh vao cuoi nam 1987, au nam 1988, keo dai lien tuc trong ba thang, cho en mot hom Ngai b met, cong an cho mi bac s en tan ni kham thay huyet ap len qua cao, ho mi cho Ngai ve ngh.

Mac dau b nhng ap lc nang ne cua chnh quyen Cong San, ngai van khong he nao nung va van kien quyet gi vng lap trng. Trong nhieu bai phat bieu, Ngai van khang nh khong co t do tn ngng tai Viet Nam, va a trch dan Hien Chng Lien Hiep Quoc, Tuyen Ngon Quoc Te Nhan Quyen, quyen can ban cua con ngi. Cong San Viet Nam van cay cu v khong bat be, ket toi g c Ngai. Ngay ca trong nhng buoi "lam viec", Ngai van than nhien bnh tnh au ly vi ho bang nhng lap luan sac ben va kheo leo ma trnh o cua mot can bo Cong San khong the theo kp c. Mot so can bo Cong San a tiet lo rang ho rat than phuc va e de moi khi oi dien vi Ngai, ngi ma ho mo ta la v ai va khong he s chet.

Tai Giao Phan Hue co Trung Tam Thanh Mau La Vang noi tieng ( Quang Tr) c moi ba nam mot lan co ai Hoi c Me rat ln va hang nam vao dp le c Me Len Tri, giao dan co truyen thong hanh hng vieng Me. Cong San Viet Nam a tm u moi cach e ngan cam va yeu cau Ngai khong c to chc. Ngai a tra li rang "Khong ai to chc ca.o la c Tin va long thanh knh cua giao hu, va chung ta phai ton trong. Toi khong the ngan cam c." Suot trong nhieu nam, moi lan co kieu c Me La Vang, cong an a ngan chan ay ng, kiem soat chat che cac xe hanh khach, cac chuyen tau hoa t cac ni ve Quang Tr, thay ai co the chng minh nhan dan (tc la the can cc) ghi Thien Chua giao la b uoi lui ve, nhng cac linh muc va tu s, giao dan a khon kheo tm u moi cach e "qua mat" ho. Tai en th c Me La Vang, co khi linh muc khong c c hanh thanh le, giao dan a tap trung cau nguyen, c hanh nghi thc suy ton Li Chua va nhan lanh Mnh Thanh Chua t cac tha tac vien giao dan. Nhng ai tham d cac buoi le nay eu khong cam c nc mat khi nhn len ban th khong thay s hien dien cua linh muc ma ch la tam ao le trai rong tren ban th cung vi day stola tng trng cho tac vu cua linh muc.

c Cha Nguyen Kim ien von b benh tim va huyet ap. Qua nhieu nam cang thang ng au vi chnh quyen Cong San, benh phat nang. au thang 5, 1988, Ngai c ch vao cha benh tai Sai Gon. Vao gnay 8 thang 6, 1988, Ngai a qua i tai benh vien Ch Ray. Cai chet cua Ngai vi nhieu nghi van, a gay ban tan soi noi trong d luan giao dan va ong bao trong nc. Ngi ta nghi ng Cong San a tm cach triet ha Ngai.

Thi hai cua Ngai sau hai ngay quan tai Toa Tong Giam Muc Sai Gon, a c di chuyen bang ng bo ra Hue. Khi i qua cac giao phan doc quoc lo I, rat nhieu linh muc va giao dan a tuon en knh vieng va to long ngng mo. ac biet tai nh eo Hai Van, ranh gii gia hai giao phan a Nang va Hue, mot oan xe Honda hai banh va xe oto gom 200 thanh nien, trung nien giao phan Hue a on va ho tong linh cu Ngai ve Toa Tong Giam Muc Hue vao luc 7 gi toi. Suot hai ben doc ng Quoc Lo I t Lang Co en Phu Cam, giao dan mang bang tang mau tm quy doc hai ben ng e to long thng tiec va tien biet v chu chan knh men. Khi oan xe tang ve ti Toa Giam Muc, ca mot rng ngi thon thc nghen ngao, nhng tieng khoc thng tran ngap au xot. Suot t toi 12 thang 6 en chieu 13 thang 6 tai Toa Tong Giam Muc Hue, rat nhieu ca nhan, oan the en tham vieng, ac biet la mot so hoi oan ben Phat Giao va cac hang giao pham chc sac ai dien Phat Giao, Tin Lanh, Cao ai eu en knh vieng va tham d le tang. Ngi ta thay ro s thien cam cua cac ton giao ban a u ai danh cho Ngai. (e ap lai moi thnh tnh nay, khi Hoa Thng Thch on Hau vien tch, Toa Tong Giam Muc Hue cung a c mot phai oan en phan u, knh vieng; ngoai ra a co mot so linh muc en tham va tham d le tang Hoa Thng).

Chieu ngay 13 thang 6, linh cu c Tong Giam Muc c rc trong the qua Nha Th Chnh Toa Phu Cam. Tai ay suot em en sang 15 thang 6, giao s, tu s, va giao dan luan phien cau nguyen va dang thanh le.

Ngay 15 thang 6,1988 luc 9 gi sang, thanh le an tang a c c hanh trong the tai Nha Th Chnh Toa Phu Cam vi s ong te cua rat ong Giam Muc (Mien Nam va Mien Bac) va toan the linh muc Giao phan Hue cung nh cac linh muc t cac ni en, sau o thi hai Ngai c ha khoang trong nha th chanh toa.

Trong suot mot thi gian dai sau o, tai khuon vien mo Ngai, luon luon ngap ay hng hoa va vo so ngi en vieng va khan nguyen. Ngi viet a tng nghe nhieu ngi ke lai nhng s kien ma ho mo ta nh la phep la, nhieu ngi a cau xin vi c Cha va a c toai nguyen, trong o co ca nhng ngi ngoai Cong Giao.

c Tong Giam Muc Nguyen Kim ien mat i, Giao Hoi Viet Nam mat mot Giam Muc loi lac, mot chu chan gng mau, at nc Viet Nam mat mot cong dan can trng qua cam, mot tam gng sang choi chong oc tai ap bc Cong San. Nhieu ngi Cong Giao trong nc a v Ngai nh mot v Thanh T ao. Nhng ngi ngoai Cong Giao coi Ngai nh mot anh hung liet s a hy sinh cho que hng dan toc. c tin c Cha Philipphe qua i, ngay 10-6-1988, trong ien van phan u vi giao phan Hue, c Thanh Cha Gioan Phaolo II a ban tang Ngai danh v "Grand Figure d’Eveque". Trc o, nam 1980, trong dp mot so Giam Muc Viet Nam sang Roma vieng mo hai thanh Tong o Phero-Phaolo va yet kien TC, cung nh vao dp Ngan Khanh cua Ngai nam 1985, c Thanh Cha a nong nhiet goi Ngai la "Vaillant Confrere".

Nhan dp tng niem 10 nam cai chet oanh liet cua c TGM Philipphe Nguyen Kim ien chung ta hay hoc tap va phat huy tinh than dung cam cua Ngai trong cuoc song ao va i cua chung ta.

Hoa Ai