Tôn kính Ông Bà Tổ Tiên

Giới răn thứ 4: Thảo kính Cha Mẹ

Mỗi năm cứ độ Thu về, khi lá vàng rơi rụng, nhắc nhớ con người về thân phận dòn mỏng của mình, về cõi đời mau qua chóng hết, như "hoa sớm nở tối tàn", Giáo Hội Công Giáo dành tháng 11 để đặc biệt tưởng niệm và cầu nguyện cho tất cả các linh hồn Tổ Tiên, Ông Bà, Cha Mẹ, Bà Con thân thuộc, Bạn bè và tất cả những người đã qua đời.

Trong tháng này, Giáo Hội mời gọi con cái của mình suy nghĩ đến bốn sự sau: sự chết, thiên đàng, luyện ngục và hỏa ngục. Các tín hữu nên đi thăm nghĩa các phần mộ Ông Bà Tổ Tiên, sửa sang phần mộ, thắp nến, đốt hương để tưởng nhớ Ông Bà.

Trong tháng các Linh Hồn và đặc biệt những ngày giỗ, mỗi gia đình Công Giáo có thói quen xin Lễ cầu nguyện cho các linh hồn tiên nhân và các linh hồn mồ côi. Ðặc biệt trong năm Toàn Xá 2000, mỗi ngày chúng ta có thể lãnh nhận một ân toàn xá, nhường lại cho các linh hồn.

Ðây là truyền thống tín ngưỡng ngàn đời và tinh thần "Ðạo hiếu" của Nho giáo đã khắc đậm trong tâm hồn dân Việt, không những không xung khắc mà còn phù hợp với Giới Luật Thứ 4 của Thiên Chúa: "Thảo kính Cha Mẹ". Ðáng tiếc, cuộc tranh luận bắt đầu từ năm 1631 về nghi lễ Trung Hoa (xem trang 28) giữa những các nhà truyền kéo dài cả 300 năm, gây ra những hậu quả và hiểu lầm tai hại mãi cho tới ngày nay.

Trong thực tế, vẫn còn có nhiều thiên kiến và hiểu lầm về "Ðạo Ông Bà, Tôn Kính Tổ Tiên" và có rất nhiều những hiểu biết sai lạc, những cách hành xử không đúng với đường hướng và quy luật của Giáo Hội về việc "Tôn Kính Tổ Tiên Ông Bà" của chính những người Công Giáo, khiến cho nhiều anh em lương giáo hiểu sai (chẳng hạn: "theo đạo là bỏ Tổ Tiên, Ông Bà"), do đó kết án hoặc xa tránh đức tin Kitô giáo. Vì thế, nguyệt san Dân Chúa Âu Châu xin gửi đến quý độc giả bốn phương chủ đề "Ðạo Ông Bà, Tôn Kính Tổ Tiên" để mỗi người chúng ta học hiểu lại cho đúng tinh thần cốt lõi của Ðạo Ông Bà.

Chúng tôi cũng cho đăng lại Thông cáo của Hội Ðồng Giám Mục Việt Nam họp tại Ðà Lạt, ngày 14 tháng 6 năm 1965 về việc tôn kính Tổ Tiên (xem trang 24) và những quyết nghị của Ủy Ban Giám mục nhân khóa hội thảo VII về Truyền Bá Phúc Âm toàn quốc, tại Nha Trang ngày 12-14 tháng 11 năm 1974 về các lễ nghi tôn kính Ông Bà tổ tiên (xem trang 22) để chúng ta biết hành xử cho đúng đắn trong mọi hoàn cảnh của cuộc sống.

Dân Chúa xin đặc biệt nhấn mạnh đến các quyết nghị nhân sau đây:

1. Bàn thờ gia tiên để kính nhớ Ông Bà Tổ tiên được đặt dưới bàn thờ Chúa trong gia đình, miễn là trên bàn thờ không bày biện điều gì mê tín dị đoan, như hồn bạch.

2. Việc đốt nhang hương, đèn nến trên bàn thờ gia tiên và vái lạy trước bàn thờ, giường thờ Tổ tiên, là những cử chỉ thái độ hiếu thảo tôn kính, được phép làm.

3. Ngày giỗ cũng là ngày "kỵ nhật" được "cúng giỗ" trong gia đình theo phong tục địa phương miễn là loại bỏ những gì là dị đoạn mê tín, như đốt vàng mã, và giảm thiểu cùng canh cải những lễ vật biểu dương đúng ý nghĩa thành kính biết ơn Ông Bà, như dâng hoa trái, hương đèn.

4. Trong hôn lễ, dâu rể được làm "Lễ Tổ, Lễ Gia Tiên" trước bàn thờ, giường thờ Tổ tiên, vì đó là nghi lễ tỏ lòng biết ơn, hiếu kính trình diện với Ông Bà.

5. Trong tang lễ được vái lạy trước thi hài người quá cố, đốt hương vái theo phong tục địa phương để tỏ lòng cung kính người đã khuất cũng như Giáo Hội cho đốt nến, xông hương nghiêng mình trước thi hài người quá cố.

6. Ðược tham dự nghi lễ tôn kính vị thành hoàng quen gọi là phúc thần tại đình làng, để tỏ lòng cung kính biết ơn những vị mà theo lịch sử đã có công với dân tộc hoặc là ân nhân của dân làng, chứ không phải là mê tín như đối với các "yêu thần, tà thần".

Ước mong, tại Quê Nhà hay ở hải ngoại, nên có một ủy ban nghiên cứu để đào sâu tinh thần của "Ðạo Ông Bà" và thống nhất các lễ nghi "tôn kính tổ tiên" chẳng hạn như "Lễ Gia Tiên" trong dịp cưới hỏi.. để càng ngày Giáo Hội Công Giáo Việt Nam càng làm thăng hoa những giá trị truyền thống phong phú về tôn giáo và đạo đức của dân tộc.

Lm. Stêphanô Bùi Thượng Lưu
Chủ Nhiệm Dân Chúa Âu Châu