Chay tịnh: Hãy xé lòng

Thời gian thấm thoát thoi đưa... Niên lịch phụng vụ của Giáo Hội dẫn các tín hữu chúng ta vào Mùa Chay Tịnh, với Thứ Tư Lễ Tro, ngày 28 tháng 2.

Từ "Chay Tịnh" (Lent) là cổ Anh ngữ có nghĩa "Mùa Xuân". Cuối tháng Hai, bước sang tháng Ba, mùa đông đã từ từ bớt băng tuyết, giá lạnh, để rồi nó sẽ chuyển qua mùa xuân, theo luật tuần hoàn. Sáu tuần lễ Mùa Chay, hay 40 ngày, là thời gian chúng ta "tu thân", để loại bỏ những giá băng của đời sống cũ, có khi chìm ngập trong tội lỗi, và chuẩn bị đón chào mùa xuân mới của tâm hồn mình đang ló rạng, và sẽ rực sáng với Lễ Phục Sinh, ngày Ðức Giêsu khải hoàn trong vinh quang.

"HÃY XÉ LÒNG"

Mỗi khi tham dự Lễ Tro, lời của ngôn sứ Joel thấm vào tận xương tủy tôi: "Hãy xé lòng, chứ đừng xé áo! Hãy trở lại với Yavê, Thiên Chúa của ngươi. Vì Người nhân thứ, từ tâm, khoan dung và nhân nghĩa bao la, sẵn lòng hối lại vạ dữ."

Khi chúng ta nhận một chút tro than ghi trên trán hay ở đỉnh đầu, chẳng những chúng ta nhận thức mình là bụi đất -- "Hỡi người hãy nhớ mình là bụi tro, một mai người sẽ trở về bụi tro" --, chúng ta còn cần phải đi tới một điều tích cực là "hãy xé lòng."

Joel cũng như các ngôn sứ khác, và sau này chính Ðức Giêsu, đều nhấn mạnh vào sự sám hối từ bên trong, tức sự ăn năn nội tâm, chứ không phải là việc "xé áo", một cuộc trở lại hình thức, bên ngoài.

Thường chúng ta bị cám dỗ thực hiện việc "xé áo" hơn là "xé lòng". Chúng ta làm điều này có khi nhằm che mắt thiên hạ, hoặc có khi vì nó dễ thi hành.

Quả vậy, "xé áo" thì dễ, nhưng "xé lòng" mới thật là khó. Các Kitô hữu luôn luôn phải trực diện với những thách đố của Phúc Âm Ðức Giêsu. Những đòi hỏi của Người có tính tận căn. Và khi sống các giáo huấn của Ngài, chúng ta không được phép châm chước, hoặc làm nhẹ chúng đi, cho thích hợp, phù hợp với hoàn cảnh hay ý thích của mình. Làm như vậy có nghĩa là chúng ta phải đi "đường hẹp" mỗi ngày. Ði đường hẹp chính là "xé lòng" mình ra.

Trong suốt những ngày chay tịnh hồng ân của tân thiên niên kỷ, tôi chỉ cố gắng "xé lòng", mà không "xé áo" mình. Trước tôn nhan Thượng Ðế, tôi phải trở về thật lòng, bằng việc sám hối chân thành. Khi sống nỗ lực này, tôi ấp ủ cả một bầu trời hy vọng: Thiên Chúa sẽ tha thứ cho "đứa con hoang đàng", vì "Người nhân thứ, từ tâm, khoan dung, nhân nghĩa."

Bản tính của Người là cao cả, lòng Người bao la, và tình Người vô biên. Người không phải là "cụ già nghiêm khắc, khó tính", nhưng là CHA yêu thương của chúng ta. Thánh Nữ Têrêsa Hài Ðồng đã viết một cách đơn sơ, hồn nhiên: "Thật là ngọt ngào gọi Thiên Chúa nhân từ là Cha chúng con." (C'est si doux d'appeler le bon Dieu: "Notre Père.")

SỐNG MÙA CHAY

Giáo Hội đã lấy đoạn Phúc Âm Mathêô 6:1-6; 16-18 để làm hành trang thiêng liêng cho con cái mình, khi khai mạc Mùa Chay Tịnh. Sau khi "xé lòng", chúng ta được chính Ðức Giêsu kêu mời thực hành ba việc hết sức cụ thể: bố thí, cầu nguyện và ăn chay.

Trước khi chúng ta xắn tay áo để thực thi những việc này, chúng ta hãy ghi khắc trong tâm trí mình tinh thần của Ðức Giêsu: "Hãy coi chừng, đừng phô trương công đức trước mặt người ta, để hòng được thấy; chẳng vậy, các ngươi mất công nơi Cha các ngươi, Ðấng ngự trên trời."

Bản tính loài người chúng ta hay khoe khoang, phô trương công đức, để hòng được thiên hạ nhìn thấy, ngõ hầu họ ca tụng, vinh danh mình. Tinh thần của Ðức Giêsu là khiêm nhường. Chúng ta nên xác tín rằng không có việc thiện nào chúng ta làm một cách thầm lặng, khiêm nhường, "trong phòng kín", mà Cha trên trời lại không hay biết. Ðệ nhất phu nhân Hoa Kỳ, bà Laura Bush, đã được báo chí khen ngợi là "người phụ nữ hoàn tất mọi việc trong âm thầm." Tôi nguyện lấy tấm gương này làm "nghệ thuật sống" cho đời mình.

BỐ THÍ

Ðây là việc thứ nhất chúng ta làm. Từ "bố thí" đối với tôi nghe không được nhẹ nhàng, khiêm hạ mấy, nhưng chúng ta tạm dùng từ bình dân quen thuộc này. Ðây là nghĩa cử chia sẻ, giúp đỡ những người thiếu thốn vật chất. Ðức Giêsu đã lên án người giàu đóng lòng mình lại, nghĩa là ích kỷ không chia cơm xẻ áo với người nghèo: "Khốn cho các ngươi, những kẻ giàu có! Vì các ngươi hiện đã có phần an ủi."

Khi chúng ta "mở rộng cửa cho Chúa Kitô", mở trương mục tiết kiệm mình ký thác trong ngân hàng lớn, kéo dài bàn ăn nhà mình, cho các công tác từ thiện, chúng ta sẽ được Cha trên trời chúc phúc, và thưởng công. Tôi nhớ lời Thánh Phaolô: "Gieo sẻn thì gặt sẻn, gieo hậu thì gặt hậu." Trong thực tế, người giàu có là người đã ban tặng nhiều; kẻ ích kỷ sẽ là kẻ nghèo nàn nhất thế gian.

Một điểm rất quan trọng tôi đã học được nơi Mẹ Têrêsa Calcutta, đó là khi chúng ta giúp người nghèo, chúng ta phải kính trọng và yêu mến họ, chứ không phải khi trông thấy họ đến cửa nhà mình, chúng ta nhìn họ bằng nửa con mắt để xua đuổi họ đi, hoặc ném cho họ vài đồng tiền giấy trị giá thấp nhất, bẩn thỉu, và nhàu nát, như những của bố thí, tức những của không đáng kể gì, ta vất đi, ta "thí" đi, cho người hành khất ăn xin!

Ðức Giêsu dạy chúng ta khi giúp người nghèo thì "đừng thổi loa", "tay trái đừng biết điều tay phải làm, hầu việc ngươi bố thí được giữ kín và Cha ngươi là Ðấng thấu suốt kín ẩn sẽ hoàn trả lại cho ngươi."

Việc tương thân tương ái, chị ngã em nâng, một con ngựa đau cả tầu không ăn cỏ, một miếng khi đói bằng một gói khi no, chúng ta chia sẻ cho nhau phải có tính cao thượng, nghĩa là "bố thí mà không cầu đền đáp" của người thụ ân. Chúng ta cứ dấn thân cho đồng loại, Thượng Ðế "sẽ hoàn trả lại" cho mình.

CẦU NGUYỆN

Việc thứ hai này chắc hẳn là thiết yếu nhất của các tín hữu chúng ta. Chúng ta hãy dùng những ngày Mùa Chay để kết hiệp làm một với Cha trên trời, nâng tâm hồn mình lên với Ngài. Chính nhờ sức mạnh của cầu nguyện mà Con Chiên Thiên Chúa, Ðấng Cứu Ðộ trần gian đã viên mãn công trình của Ngài.

Ðức Giêsu cảnh giác chúng ta khi cầu nguyện thì "đừng lải nhải như người ngoại!" Họ lắm lời vì họ tôn thờ nhiều thần tượng, họ vái tứ phương, họ lạy khắp phía. Chúng ta hãy nhớ lời Ðức Giêsu căn dặn mình rằng "đừng tưởng hễ nói nhiều thì sẽ được nhậm". Nói ít là nói những gì? Ðức Giêsu đã dạy chúng ta một mẫu kinh cốt tủy, đó là Kinh Lạy Cha.

Mỗi ngày chúng ta hãy đọc ít nhất một lần Kinh Lạy Cha với tất cả tâm hồn mình, nghĩa là vừa đọc vừa suy niệm, chứ đừng đọc như thói quen, có khi chạy nhanh như xe hơi ngoài xa lộ liên bang!

Mẹ Têrêsa Calcutta khuyên chúng ta:

"Trong Mùa Chay, chúng ta hãy tấn triển tinh thần cầu nguyện và tĩnh tâm của mình. Hãy giải thoát trí huệ chúng ta khỏi hết thảy những gì không phải là Ðức Giêsu. Nếu anh chị em thấy mình khó cầu nguyện, hãy cầu xin Ngài nhiều lần: 'Lạy Chúa Giêsu, xin hãy ngự vào trái tim con, hãy cầu nguyện với con, hãy cầu nguyện trong con -- ngõ hầu con có thể học từ nơi Ngài cách thức cầu nguyện'".

"Khi đến lúc cầu nguyện mà chúng ta không thể cầu nguyện, chúng ta hãy làm một việc hết sức đơn giản, đó là hãy để cho Ðức Giêsu cầu nguyện trong chúng ta lên cùng Chúa Cha trong thinh lặng của lòng mình. Nếu chúng ta chẳng thể nói ra lời, Ngài sẽ nói cho chúng ta. Nếu chúng ta chẳng thể cầu nguyện, Ngài sẽ cầu nguyện thay chúng ta. Vậy chúng ta hãy trao cho Ngài sự bất khả và sự trống không của mình."

ĂN CHAY

Việc thứ ba này cũng thật quan trọng, và nó phải được thực hành theo tinh thần của Ðức Giêsu: "Khi các ngươi ăn chay thì chớ sầm mặt lại như bọn giả hình (....) Còn ngươi ăn chay thì đầu hãy xức dầu, và mặt mày hãy lau rửa...".

Việc ăn chay như vậy không phải là chuyện sầu buồn, tang chế; và người ăn chay sẽ không mang bộ mặt đưa đám vào dung nhan thật của mình!

Khi nghe từ "ăn chay" thường các tín hữu nghĩ đến việc ăn một bữa no, rồi một bữa nhẹ, theo luật chay tịnh của Giáo Hội chúng ta. Thật ra, ăn chay có một sức mạnh tâm linh lớn lao, chứ không chỉ đơn giản là việc ăn ít hơn thường ngày, như một lần kia, Ðức Giêsu đã nói với các môn đồ mình: "Thứ quỉ này chỉ trừ được bằng việc ăn chay và cầu nguyện."

Ăn chay để lòng chúng ta không còn nặng nề vì "say sưa chè chén", như Tông đồ dân ngoại Phaolô đã huấn dụ những tay nhậu tục tử phàm phu! Ăn chay để lòng chúng ta vơi đi những tham lam, ghen tuông, và nóng giận của mình, và nhất là để nó được đổ vào tràn đầy hoa quả của Thánh Linh. (xem Ga 5:22) Ăn chay để con người chúng ta được nhẹ nhàng, thanh thoát, như cánh chim trời vút bay lên cao, như bông huệ ngoài đồng thỏa ngát hương thơm...

Khi ăn chay, trong thực tế, chúng ta sẽ dành được một số tiền, vậy phần ăn chay này chúng ta được kêu gọi tặng lại cho những người nghèo. Nếu chúng ta cất giữ nó vào "kho tàng dưới đất" của mình, việc ăn chay trở thành vô lý, vô nghĩa, vì bởi nhờ ăn chay mà chúng ta trở nên keo kiệt hơn, và ích kỷ hơn!

Nguyện xin Chúa Kitô ban cho chúng ta Mùa Chay Tịnh sung mãn thánh ân Ngài.

Lm. Joseph Nguyễn Thanh Sơn, C.Ss.R